Të nderuar Shkëlqesi,

Të dashur kolegë,

Një fëmijë që ka përjetuar abuzim duhet të ketë mundësinë ta tregojë historinë e saj vetëm një herë, përpara një profesionisti të trajnuar për ta dëgjuar.

Shumë shpesh, në rajonin tonë, ajo detyrohet ta rrëfejë atë vazhdimisht: në polici, përpara prokurorit, mjekut, gjykatës dhe më pas sërish përpara gjykatës. Çdo përsëritje e panevojshme përbën një dëmtim të dytë, të shkaktuar pikërisht nga sistemi që duhet ta mbrojë.

Prandaj, propozoj një tregues të thjeshtë për punën tonë. Jo sa ligje miratojmë, por sa herë një fëmijë detyrohet të ripërjetojë atë që i ka ndodhur.

Shqipëria e ka kuadrin ligjor. Ligji ynë për të Drejtat dhe Mbrojtjen e Fëmijës dhe Kodi i Drejtësisë Penale për të Mitur janë ndërtuar mbi parimin e interesit më të lartë të fëmijës. Aktualisht, po punojmë për përafrimin me Direktivën e rishikuar të Bashkimit Evropian për të Drejtat e Viktimave, të miratuar këtë vit.

Sfida jonë është zbatimi. Sot kemi 370 punonjës të mbrojtjes së fëmijës në të gjithë vendin. Megjithatë, shërbimet e specializuara mbeten të shpërndara në mënyrë të pabarabartë, veçanërisht jashtë zonave urbane. Një fëmijë që jeton në një fshat malor nuk duhet të gëzojë më pak mbrojtje sesa një fëmijë në Tiranë.

Bota digjitale ka përparuar më shpejt sesa kodet tona penale. Një abuzues nuk ka më nevojë të ndodhet në të njëjtën dhomë, madje as në të njëjtin shtet.

Në qershor, bashkëligjvënësit e Bashkimit Evropian arritën marrëveshje për riformulimin e Direktivës për Luftën kundër Abuzimit Seksual të Fëmijëve. Standardi është i qartë: materialet e abuzimit seksual të fëmijëve të gjeneruara nga inteligjenca artificiale, abuzimi i transmetuar drejtpërdrejt në internet, zhvatja seksuale dhe mjetet e krijuara për prodhimin e materialeve të tilla duhet të përbëjnë vepra penale. Ne kemi forcuar Kodin tonë Penal për të luftuar abuzimin seksual të fëmijëve, si në internet, ashtu edhe jashtë tij, dhe do ta përafrojmë legjislacionin tonë me direktivën e riformuluar, sapo ajo të miratohet.

Por ligjet përbëjnë vetëm gjysmën e zgjidhjes. Pa kapacitete të ekspertizës ligjore digjitale dhe pa shkëmbim të shpejtë e të ligjshëm të provave elektronike, këto krime mbeten të padukshme, ashtu si edhe viktimat e tyre.

Edhe fëmijët në konflikt me ligjin janë fëmijë. Strategjia jonë e ardhshme për Drejtësinë për të Mitur 2027–2030 do të përqendrohet te parandalimi, shmangia nga procedimi penal dhe riintegrimi.

Ne jemi të vetëdijshëm se institucionet tona ekzistuese duhet të përmirësojnë performancën e tyre. Instituti i ri për Edukimin dhe Rehabilitimin e të Miturve në Mëzez, i cili pritet të bëhet funksional gjatë tremujorit të parë të vitit 2027, është pjesë e kësaj zgjidhjeje. Ai është konceptuar për edukimin, jo vetëm për privimin nga liria. Një fëmijë që del nga institucioni i vuajtjes së dënimit duhet të dalë me një të ardhme përpara, jo thjesht me një precedent penal.

Prandaj, propozoj tri prioritete për bashkëpunimin tonë.

Së pari, standarde të përbashkëta për një drejtësi miqësore ndaj fëmijëve: një intervistë e vetme e regjistruar, kudo që është e mundur, e zhvilluar nga profesionistë të trajnuar, dhe pyetje të mëtejshme vetëm kur janë vërtet të nevojshme.

Një drejtësi miqësore ndaj fëmijëve nuk është një drejtësi me më pak garanci procedurale. Është një drejtësi që i zbaton këto garanci pa shkaktuar dëme të panevojshme.

Së dyti, hetime më të shpejta ndërkufitare dhe akses në provat elektronike, me mbështetjen e Eurojust-it.

Së treti, shërbime vendore të qëndrueshme dhe menaxhim efektiv të rasteve, në mënyrë që mbrojtja të mos varet nga vendbanimi i fëmijës.

Një fëmijë që e di se do të dëgjohet me kujdes ka më shumë gjasa të gjejë guximin për të folur. Pikërisht këtu fillon drejtësia për fëmijët: jo në sallën e gjyqit, por në kontaktin e parë me institucionet që kanë për detyrë ta mbrojnë.

Çdo fëmijë, kudo që jeton, meriton të dëgjohet, të merret seriozisht dhe të mbrohet nga traumat e panevojshme. Ky është një premtim që institucionet tona mund ta mbajnë, nëse i ndërtojmë dhe i fuqizojmë për ta përmbushur atë.

Faleminderit!