Ministria e Drejtësisë në vitet e krizës shtetërore (1914–1920)

Kriza politike e vitit 1914 dhe shpërthimi i Luftës së Parë Botërore ndërprenë procesin e konsolidimit të shtetit shqiptar të nisur pas shpalljes së Pavarësisë. Largimi i Princ Wilhelm zu Wied në shtator 1914, pushtimet e njëpasnjëshme të territorit shqiptar dhe mungesa e një autoriteti qendror të qëndrueshëm krijuan kushte të jashtëzakonshme për funksionimin e institucioneve shtetërore, përfshirë edhe Ministrinë e Drejtësisë.

Megjithëse gjatë kësaj periudhe u formuan disa qeveri shqiptare, të cilat ruajtën në strukturën e tyre postin e ministrit të Drejtësisë, veprimtaria e Ministrisë u zhvillua në rrethana të vështira dhe me autoritet të kufizuar.

Megjithatë, kontrolli i pjesshëm mbi territorin, ndryshimet e shpeshta të qeverive dhe prania e administratave të huaja e bënë të pamundur ushtrimin e njëtrajtshëm të funksioneve të saj në shkallë kombëtare.

Në zonat e administruara nga fuqitë ndërluftuese, drejtësia organizohej sipas legjislacionit dhe strukturave të autoriteteve austro-hungareze, italiane, franceze dhe greke. Si pasojë, gjatë viteve të luftës mungoi një sistem gjyqësor i unifikuar në të gjithë vendin dhe administrimi i drejtësisë u zhvillua në mënyrë të fragmentarizuar, në varësi të autoritetit që ushtronte kontrollin efektiv mbi secilën zonë.

Pavarësisht këtyre vështirësive, historia e Ministrisë së Drejtësisë nuk u ndërpre. Ekzistenca e saj në strukturën e qeverive shqiptare dhe emërimi i ministrave të Drejtësisë dëshmojnë për ruajtjen e vazhdimësisë juridike dhe institucionale të këtij organi edhe në një nga periudhat më të trazuara të historisë së shtetit shqiptar. Dokumentet e qeverive të kohës, dekretet e emërimit të ministrave dhe aktet zyrtare të ruajtura në arkiva pasqyrojnë këtë vazhdimësi dhe përbëjnë burime themelore për historinë institucionale të Ministrisë.

Përfundimi i Luftës së Parë Botërore dhe mbledhja e Kongresit të Lushnjës në janar 1920 krijuan kushtet për rivendosjen e autoritetit qendror shqiptar dhe hapën një etapë të re në historinë e Ministrisë së Drejtësisë, të përqendruar në rindërtimin e administratës shtetërore dhe konsolidimin e sistemit gjyqësor kombëtar.