I nderuar Sekretar i Përgjithshëm,
Të nderuar kolegë,

Në luftën kundër pastrimit të parave, financimit të terrorizmit dhe krimit financiar, harmonizimi ligjor është i domosdoshëm, por jo i mjaftueshëm. Testi i vërtetë është nëse institucionet mund të zbulojnë aktivitetin e dyshimtë në kohë, të transformojnë inteligjencën financiare në hetime, të paraqesin çështjet para gjykatave dhe së fundi t’i privojnë rrjetet kriminale nga asetet e tyre.

Për Shqipërinë, kjo lidhet drejtpërdrejt me reformën tonë të shtetit ligjor dhe procesin e anëtarësimit në BE. Lufta kundër krimit financiar nuk është një dosje e veçantë teknike. Është thelbësore për besueshmërinë e reformës në drejtësi, luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, si dhe besimin e publikut në institucione.

Shqipëria ka bërë përparim të rëndësishëm në përafrimin e kuadrit të saj kundër pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit (PP/LFT) me standardet ndërkombëtare. Sipas vlerësimit zyrtar (më të fundit) të MONEYVAL të vitit 2023, Shqipëria ka një nivel të kënaqshëm përputhshmërie me Rekomandimet e Task Forcës së Veprimit Financiar: 6 rekomandime janë në përputhje, 31 kryesisht në përputhje, 2 pjesërisht në përputhje dhe 1 nuk ishte i zbatueshëm në kohën e vlerësimit.

Fushat e mbetura po trajtohen. Për kripto-asetet (Rekomandimi 15), Shqipëria po punon drejt përafrimit me Rregulloren e Tregjeve të BE-së në Kripto-Asetet (Rregullorja MiCA). Për sanksionet financiare të synuara (Rekomandimi 7), ndryshimet ligjore u miratuan në dhjetor 2023 dhe janë në pritje të rivlerësimit nga MONEYVAL. Shqipëria ka hyrë gjithashtu në raundin e 6-të të vlerësimit të MONEYVAL-it, i lançuar në mars 2025, i cili pritet të përfundojë në dhjetor 2026 me miratimin e Raportit të Vlerësimit të Ndërsjellë.

Në të njëjtën kohë, Shqipëria po shkon drejt harmonizimit të plotë me paketën e 6-të të BE-së për LPP/LFT, në kuadër të negociatave të anëtarësimit sipas Kapitulli 4 “Lëvizja e lirë e kapitalit”. Synimi është që projektligji i ri për LPP/LFT të dorëzohet në Kuvend brenda korrikut 2026.

Por hapi i parë drejt veprimit gjyqësor është zbulimi. Në vitin 2025, Agjencia e Inteligjencës Financiare mori 1,759 raporte aktivitetesh të dyshimta, një rritje prej rreth 8% krahasuar me vitin 2024. Raportimi mbetet më i fortë nga bankat, noterët dhe shoqëritë e transfertave të parave, të cilat së bashku përbëjnë pothuajse 90% të raporteve. Në të njëjtën kohë, rritja e raportimit nga noterët, autoritetet tatimore, zyrat vendore të regjistrimit dhe institucionet e mikrokredive tregon se ndërgjegjësimi dhe kultura e raportimit po zgjerohet gradualisht përtej sektorit bankar tradicional. Kjo është e rëndësishme sepse sa më shumë sektorë të mund të identifikojnë dhe raportojnë aktivitet të dyshimtë, aq më herët mund të veprojnë institucionet.

Hapi i dytë është bërja e inteligjencës të përdorshme për veprim gjyqësor. Për këtë arsye, Agjencia e Inteligjencës Financiare e Shqipërisë po modernizon sistemet e saj të TI-së dhe po përgatit një sistem të ri të integruar për shkëmbimin e automatizuar dhe të standardizuar të informacionit me institucionet e tjera shtetërore. Kjo pritet të përmirësojë cilësinë e të dhënave, të përshpejtojë verifikimin dhe analizën, të reduktojë ndërhyrjen manuale dhe të forcojë përdorimin e inteligjencës financiare në hetime.

Hapi i tretë është ndjekja penale dhe ndjekja gjyqësore. Për procedurat e pastrimit të parave sipas nenit 287 të Kodit Penal, në vitin 2025 janë regjistruar 226 procedime, 66 të pandehur të regjistruar, 52 të pandehur të dërguar në gjykatë dhe 17 persona të dënuar. Këto shifra tregojnë se inteligjenca financiare dhe institucionet e drejtësisë penale po japin rezultate, por ato gjithashtu konfirmojnë se ku duhet të qëndrojë fokusi ynë: hetime më të mira financiare, koordinim më i fortë ndërinstitucional dhe rikuperim dhe konfiskim më efektiv i aseteve.

Përtej specifikisht procedurave të pastrimit të parave, statistikat më të zgjeruara të SPAK-ut dhe Prokurorive të Juridiksionit të Përgjithshëm tregojnë bazën më të gjerë të zbatimit për veprat që mund të gjenerojnë të ardhura penale. Në vitin 2025, SPAK regjistroi 294 procedime nën kompetencën e tij, ndërsa Prokuroritë e Juridiksionit të Përgjithshëm regjistruan 10,082 procedime në kategoritë përkatëse, me 2,648 çështje të dërguara në gjykatë dhe 3,105 të pandehur të dënuar.

Mësimi është i qartë: lufta kundër krimit financiar kërkon një zinxhir që funksionon – nga zbulimi dhe inteligjenca financiare, tek ndjekja penale, ndjekja gjyqësore dhe rikuperimi i aseteve. Shqipëria është e përkushtuar për ta shndërruar harmonizimin ligjor në efektivitet të matshëm operacional. Ne e vlerësojmë MONEYVAL-in dhe Këshillin e Evropës jo vetëm si mekanizma monitorues, por si partnerë në ndërtimin e sistemeve të drejtësisë të aftë për të ndjekur paratë, për të shkatërruar rrjetet kriminale dhe për të mbrojtur integritetin e ekonomive dhe institucioneve tona.