Fjala e Ministrit të Drejtësisë, Toni Gogu, në prezantimin e Anketës Rajonale të Drejtësisë 2025

Të nderuar përfaqësues të Bankës Botërore dhe Komisionit Evropian,

Të nderuar kolegë nga akademia, institucionet, shoqëria civile dhe profesionistët e drejtësisë,

Shtatëdhjetë e dy për qind e qytetarëve shqiptarë nuk e konsiderojnë sistemin e drejtësisë financiarisht të përballueshëm.

Kjo shifër, në vitin 2025, pas një dekade reformash, është arsyeja pse jemi sot këtu.

Anketa Rajonale e Drejtësisë 2025 është realizuar nga Banka Botërore dhe Komisioni Evropian, me pjesëmarrje vullnetare të vendeve të Ballkanit Perëndimor. Shqipëria ka zgjedhur të jetë pjesë e saj, jo sepse kishim garanci se rezultatet do të ishin të favorshme, por sepse besojmë se politikat e mira ndërtohen mbi të dhëna të vërteta.

Ky studim nuk mat vetëm perceptime. Mat përvoja konkrete të qytetarëve, bizneseve, gjyqtarëve dhe prokurorëve. Pikërisht për këtë, ka autoritet që nuk mund ta japë asnjë raport i brendshëm.

Të dhënat e vitit 2025 janë të qarta: sistemi i drejtësisë në Shqipëri po ndryshon.

Krahasuar me vitin 2020:

Pavarësia institucionale, dimensioni me përmirësimin më të madh, ka shënuar rreth 30% rritje si tek qytetarët ashtu edhe tek bizneset. Kjo është shenja që institucioni i drejtësisë po çlirohet nga ndikimet që e kanë shtrembëruar për dekada.

Cilësia e shërbimeve gjyqësore, vlerësimet pozitive për gjykatat janë dyfishuar: nga 26% në 53% tek qytetarët. Sot, një në dy qytetarë që kanë pasur kontakt me gjykatën, dalin me vlerësim pozitiv. Para pesë vjetësh, ishte një në katër.

Perceptimi për reformën, ata që e shohin reformën me sy pozitiv kanë kaluar nga 34% në 56%, ndërsa ata me perceptim negativ janë ulur nga 38% në 17%. Opinioni publik nuk ndryshon lehtë. Kur ndryshon, ia vlen ta dëgjosh.

Reduktimi i korrupsionit perceptohet si arritja kryesore e kësaj periudhe. Besimi në integritetin e sistemit po rikthehet.

Por 72% mbetet 72%.

Mund të kesh gjykatë të pavarur. Mund të kesh gjyqtar kompetent. Por nëse qytetari nuk e përballon koston, drejtësia mbetet e largët, e pranishme në letër, e paarritshme në jetë.

Ekziston gjithashtu një hendek midis perceptimit të përgjithshëm dhe përvojës konkrete. Ata që kanë hyrë brenda sistemit raportojnë vështirësi që statistikat e jashtme nuk i kapin plotësisht. Ky hendek nuk na turpëron, na orienton.

Ministria e Drejtësisë do t’i përdorë këto të dhëna jo si trofe, por si busull.

Tre drejtime konkrete:

Aksesi financiar: Po punojmë për zgjerimin e kategorive përfituese të ndihmës juridike falas. Drejtësia që kushton shumë nuk është drejtësi për të gjithë.

Digjitalizimi: Brenda dhjetorit 2027, sistemi i integruar i menaxhimit të çështjeve do të jetë funksional dhe ndërveprues me të gjitha agjencitë shtetërore. Transparencë për çdo çështje, nga fillimi deri në vendimin e formës së prerë.

Kapacitetet: Vetëm këtë vit, KLGJ-së i është miratuar shtesë buxhetore për 100 vende stafi administrativ dhe 35 kuota për ndihmës magjistratë. Sistemi ka nevojë për njerëz, jo vetëm për ligje.

Ju që jeni sot këtu: Akademikë, juristë, përfaqësues të shoqërisë civile, praktikantë të rinj të ligjit, nuk jeni spektatorë të reformës. Jeni garantët e saj.

Çdo gjyqtar që gjykon me ndërgjegje, çdo avokat që mban linjën e etikës, çdo organizatë që monitoron me rigorozitet, ju jeni ata që e bëjnë të mundshme çdo shifër pozitive në këtë anketë.

Reforma në drejtësi nuk është projekt qeveritar. Është projekt shoqëror. Dhe është, njëkohësisht, kushti themelor i rrugës sonë drejt Bashkimit Evropian — sepse Brukseli nuk pyet vetëm për ligjet, por për besimin që qytetarët kanë tek ligjet.

Ju falënderoj Bankën Botërore dhe Komisionin Evropian për këtë instrument të vlefshëm.

Dhe tani, le të dëgjojmë çfarë na thotë studimi.