Fjala e Ministrit të Drejtësisë, Toni Gogu, në prezantimin e drejtorit të AMSEVP, z. Eduard Merkaj

Të nderuar kolegë,

Para se të flas për të ardhmen, dua të njoh me respekt punën e dy drejtuesve të mëparshëm. Eneida Abasi mbajti këtë institucion në muajt e tranzicionit ligjor, kohë kur struktura vetë po ndryshonte natyrë. Indrit Doda gjithashtu shërbeu me ndershmëri në periudhën e tij. Institucioni që po prezantojmë sot është edhe fryti i punës së tyre.

Ligji ka ndryshuar mandatin tuaj, jo vetëm emrin.

Me dekretimin e ligjit nga Presidenti i Republikës, shteti shqiptar ka zyrtarizuar krijimin e Agjencisë së Mbikëqyrjes në Sistemin e Ekzekutimit të Vendimeve Penale, një strukturë që zëvendëson përfundimisht ligjin e vitit 2005 për Shërbimin e Kontrollit të Brendshëm të Burgjeve.

Por ndryshimi nuk është thjesht emërtimi. Është zgjerimi i vërtetë i pushtetit hetimor.

Punonjësit operacionalë do të gëzojnë atributet e Policisë Gjyqësore, do të mund të kryejnë hetime proaktive, të mbledhin informacione në fshehtësi dhe të hyjnë për të kontrolluar dokumente apo servera kompjuterikë në çdo zyrë të burgjeve apo Shërbimit të Provës.

Kjo nuk ka ekzistuar më parë. SHKBB-ja kontrollonte. Agjencia heton.

Sfida juaj specifike, ajo që nuk e bën askush tjetër:

Mandati i Agjencisë ka një veçori që e dallon nga çdo institucion tjetër i sistemit: Subjekte të mbikëqyrjes dhe hetimit nuk janë vetëm të burgosurit apo personat me liri të kufizuar, por edhe personeli i vetë sistemit penitenciar.

Kjo është sfida e vërtetë institucionale. Hetimi i kolegëve brenda mureve kërkon një lloj kurajeje profesionale që nuk mësohet në asnjë manual. Kërkon struktura që nuk cenohen nga presionet e korporatizmit institucional, presione reale, të njohura, që veprojnë në çdo sistem të mbyllur.

Ligji e adreson këtë rrezik duke vendosur filtra të rreptë: Punonjësit operacionalë duhet të pajisen me Certifikatë të Sigurimit të Personelit dhe të kenë të paktën 5 vjet përvojë në struktura hetimore.  Por filtri ligjor nuk mjafton, nevojitet edhe kultura institucionale. Dhe kulturat ndërtohen nga lart.

Bashkëpunimi ndërinstitucional, jo opsion, por detyrim ligjor:

Ligji autorizon Agjencinë të bashkëpunojë ngushtë me SPAK, Prokurorinë e Përgjithshme, SHISH dhe Agjencinë e Mbikëqyrjes Policore.

Eduard Merkaj e njeh këtë terren nga brenda, ka drejtuar Agjencinë e Mbikëqyrjes Policore, ka ndërtuar marrëdhënie me SPAK dhe BKH, e di çfarë do të thotë të mbikëqyrësh strukturat e rendit kur ato mbrojnë veten. Pikërisht kjo e bën emërimin e tij jo të rastësishëm.

Lidhja me integrimin europian:

Standardet e Kapitullit 23 janë eksplicite: mekanizmat e mbikëqyrjes së ekzekutimit penal janë tregues direkt i progresit negociues. Agjencitë homologe europiane, si Inspectorat Général de la Justice në Francë apo HM Inspectorate of Prisons në Mbretërinë e Bashkuar, maten me tre kritere: Pavarësia operacionale nga administrata penitenciare, kompetenca hetimore reale dhe transparenca nëpërmjet raportimit publik vjetor.

Ne kemi sanksionuar pavarësinë dhe kompetencën me ligj. Transparenca është detyra juaj.

Një fjalë e fundit për Eduard Merkaj-n:

Këshilli i Ministrave ka detyrimin ligjor të nxjerrë aktet nënligjore brenda 6 deri në 9 muajsh. Kjo është dritarja e ndërtimit. Mos e lër të mbyllet pa e mbushur me rregulla të brendshme të forta, procedura hetimore të qarta dhe standarde raportimi që nuk lejojnë as vetëkënaqësi, as fshehje.

Institucioni që do të ndërtosh gjatë këtyre muajve të parë do të jetë institucioni me të cilin do të identifikohet emri yt.

Të nderuar kolegë të Agjencisë,

Ju garantoj mbështetje operacionale, dialog të sinqertë dhe mbrojtje të pavarësisë tuaj funksionale. Sepse një agjenci mbikëqyrjeje pa pavarësi nuk mbikëqyr, ajo performon mbikëqyrje. Dallimin e vërejnë të gjithë, qytetarët, partnerët ndërkombëtarë dhe Brukseli.