Fjala e Ministrit të Drejtësisë, Toni Gogu, në ekspozitën “Fletorja Zyrtare – Kujtesë juridike për publikun dhe shtetin shqiptar”

I nderuar z. Rrokaj,

E nderuar znj. Haxhiaj,

Të nderuar të pranishëm,

Le të nis me një pyetje të thjeshtë:

Kur fillon të ekzistojë një ligj?

Kur votohet në Kuvend? Kur dekretohet? Kur botohet?

Juristët mund të japin përgjigje të ndryshme. Por qytetarët zakonisht japin përgjigjen më të rëndësishme.

Për qytetarin, ligji fillon të ekzistojë në momentin kur ai mund ta njohë, ta lexojë dhe t’i mbështetet atij.

Prandaj, historia e Fletores Zyrtare nuk është thjesht historia e një botimi. Është historia e mënyrës se si shteti shqiptar ka zgjedhur t’u flasë qytetarëve të vet përmes ligjit.

Sot jemi mbledhur për të parë disa dokumente të veçanta të historisë sonë institucionale. Dokumente që shtrihen nga vitet e para të shtetit shqiptar e deri në periudha të ndryshme të zhvillimit të administratës sonë publike.

Në pamje të parë mund të duken si letra të vjetra, qarkore, abonime apo procesverbale. Por në të vërtetë ato tregojnë diçka shumë më të rëndësishme.

Tregojnë se edhe në vitet kur Shqipëria ishte ende duke ndërtuar institucionet e saj themelore, ekzistonte bindja se ligji duhej të bëhej i njohur, i botuar dhe i aksesueshëm.

Ndoshta nuk është rastësi që një nga dokumentet e para që shohim në këtë ekspozitë është procesverbali i Kuvendit të Vlorës. Sepse shteti shqiptar lindi si një akt politik, por mbijetoi dhe u forcua si një rend juridik. Historia e shtetit tonë është edhe historia e përpjekjes për ta bërë ligjin të njohur, të respektuar dhe të zbatueshëm në çdo cep të vendit.

Kur shoh listën e Prefekturës së Durrësit nga viti 1922, ku nëpunësit e bashkisë abonohen në Fletoren Zyrtare, nuk shoh burokraci. Shoh një shtet që po mësonte të fliste me ligjin e shkruar.

Kur lexoj letrën e Kryetarit të Bashkisë së Libohovës nga viti 1926, ku kërkon të pajtohet personalisht me Fletoren, kuptoj se besimi në ligjin e publikuar nuk ishte privilegj i kryeqytetit, ishte nevojë e gjithë vendit.

Dhe kur shoh Fletoren e vitit 1925 me dekretligjin mbi themelimin e Bankës Kombëtare, kuptoj se dokumentet që shohim sot nuk janë thjesht arkivë — janë themelet e institucioneve që ende funksionojnë.

Në këtë ekspozitë shohim gjithashtu rregullore mbi organizimin e Fletores, si dhe akte që pasqyrojnë jetën juridike dhe administrative të shtetit shqiptar në dekadat e para të ekzistencës së tij.

Këto dokumente na kujtojnë se shteti nuk ndërtohet vetëm me vendime. Shteti ndërtohet me institucione që krijojnë besim, vijimësi dhe siguri.

Dhe Fletorja Zyrtare ka qenë pikërisht një prej këtyre institucioneve.

Shpesh flasim për gjykatat, prokuroritë, reformën në drejtësi apo luftën kundër korrupsionit. Të gjitha këto janë të rëndësishme.

Por para se një gjyqtar të zbatojë ligjin, para se një avokat ta interpretojë atë, para se një qytetar të kërkojë mbrojtjen e të drejtave të tij, ligji duhet të jetë i njohur.

Prandaj mund të themi se aksesi në drejtësi fillon me aksesin në ligj.

Kjo është arsyeja pse puna e Qendrës së Botimeve Zyrtare ka rëndësi që shkon përtej një procesi teknik botimi.

Ajo lidhet drejtpërdrejt me transparencën e shtetit, me sigurinë juridike dhe me të drejtën e qytetarëve për t’u informuar mbi normat që rregullojnë jetën e tyre.

Sot kjo përgjegjësi merr një dimension të ri.

Nëse një shekull më parë sfida ishte që ligji të mbërrinte fizikisht në prefektura, bashki dhe institucione, sot sfida është që ai të jetë i aksesueshëm menjëherë, në mënyrë të sigurt, të kuptueshme dhe të integruar me standardet më të avancuara europiane.

Për këtë arsye, modernizimi i platformës së Qendrës së Botimeve Zyrtare, pasurimi i arkivit elektronik, ndërlidhja me sistemet shtetërore dhe përafrimi me standardet europiane nuk janë thjesht investime teknologjike.

Ato janë investime në shtetin e së drejtës.

Në rrugën tonë drejt anëtarësimit në Bashkimin Europian, nuk mjafton që legjislacioni të jetë i harmonizuar me acquis europian.

Ai duhet të jetë gjithashtu i aksesueshëm, i gjurmueshëm, i besueshëm dhe i kuptueshëm për publikun.

Një Europë e së drejtës kërkon qytetarë që njohin ligjin dhe institucione që e bëjnë atë të arritshëm për këdo.

Kjo është edhe arsyeja pse Ministria e Drejtësisë do të vazhdojë të mbështesë përpjekjet për modernizimin e mëtejshëm të Qendrës së Botimeve Zyrtare dhe forcimin e infrastrukturës sonë juridike dhe digjitale.

Të nderuar të pranishëm,

Në një kohë kur vëmendja jonë shpesh përqendrohet te ngjarjet e mëdha, ekspozita të tilla na kujtojnë rëndësinë e institucioneve të qeta, por themelore.

Institucione që nuk prodhojnë tituj të përditshëm, por pa të cilat shteti nuk mund të funksionojë.

Fletorja Zyrtare është një prej tyre.

Ajo ka shoqëruar shtetin shqiptar në rrugëtimin e tij për më shumë se një shekull. Ka ruajtur kujtesën juridike të vendit. Ka garantuar publikimin e ligjit. Dhe sot vazhdon të lidhë historinë tonë institucionale me të ardhmen europiane të Shqipërisë.

Dëshiroj të falënderoj Qendrën e Botimeve Zyrtare dhe Drejtorinë e Përgjithshme të Arkivave për organizimin e kësaj ekspozite dhe për punën e tyre në ruajtjen e kësaj trashëgimie të çmuar juridike dhe shtetformuese.

Sepse në fund të fundit, historia e Fletores Zyrtare na kujton një të vërtetë të thjeshtë: ligji nuk bëhet pjesë e jetës së qytetarëve kur shkruhet. Ligji bëhet pjesë e jetës së tyre kur njihet.

Dhe për më shumë se një shekull, Fletorja Zyrtare ka qenë ura që lidh shtetin me qytetarin, të shkuarën tonë juridike me të ardhmen europiane të Shqipërisë.

Ju faleminderit!